चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिनामा मुलुकका वाणिज्य बैंकहरूले आकर्षक खुद मुनाफा आर्जन गरेका छन्। समीक्षा अवधिमा २० वटै वाणिज्य बैंकहरूको खुद मुनाफा समग्रमा ४५.६० प्रतिशतले बढेर १९ अर्ब १४ करोड ५३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। बाह्य तथा आन्तरिक आर्थिक शिथिलताका बीच देखिएको यो नाफा वृद्धिले बैंकहरूको समग्र आयआर्जन क्षमतालाई प्रदर्शन गरे पनि यसका भित्री आयामहरूमा गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने देखाएको छ।
बैंकहरूको यसपटकको नाफा वृद्धिमा मुख्य व्यावसायिक आम्दानीले भने साथ दिएको छैन। बैंकहरूको मुख्य आम्दानीको स्रोत मानिने खुद ब्याज आम्दानी १ प्रतिशत हाराहारीमा मात्रै बढेर ४९ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। बजारमा पर्याप्त तरलता भए पनि निजी क्षेत्रतर्फ कर्जा प्रवाहको गति सुस्त रहँदा बैंकहरूले आफ्नो परम्परागत तथा मुख्य कोर बिजनेस बाट सोचेजस्तो आम्दानी गर्न सकेका छैनन्। कर्जाको माग नबढ्नु र नयाँ लगानी विस्तार हुन नसक्नुले बैंकहरूको मुख्य व्यावसायिक क्षमता खुम्चिएको स्पष्ट पार्छ।
| वित्तीय सूचक / विवरण | चालू आर्थिक वर्ष (२०८३/८४), पहिलाे त्रैमास | गत आर्थिक वर्ष (२०८२/८३), पहिलाे त्रैमास | परिवर्तन / अवस्था |
| खुद नाफा (२० वाणिज्य बैंक) | १९ अर्ब १४ करोड ५३ लाख रुपैयाँ | १३ अर्ब १४ करोड ९८ लाख रुपैयाँ | ४५.६०% ले वृद्धि |
| खुद ब्याज आम्दानी | ४९ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ | ४९ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ | १ प्रतिशत हाराहारी मात्र वृद्धि (सुस्त) |
| सम्भावित जोखिम व्यवस्था (प्रोभिजनिङ) | १० अर्ब ९९ करोड रुपैयाँ | २० अर्ब ४ करोड रुपैयाँ | उल्लेख्य रूपमा घटेको |
| औसत निष्क्रिय कर्जा (NPL) | ५.६४ प्रतिशत | ४.८६ प्रतिशत | ०.७८ प्रतिशत बिन्दुले वृद्धि |
मुख्य आम्दानी सुस्त रहेको अवस्थामा बैंकहरूले सम्भावित कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (प्रोभिजनिङ) मा भारी कटौती गरेर नाफा बढेको देखाएका छन्। गत वर्षको पहिलो त्रैमासमा २० अर्ब ४ करोड रुपैयाँ रहेको प्रोभिजनिङ रकम यसपालि घटेर १० अर्ब ९९ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। तर, अर्कोतर्फ आर्थिक सुस्तता र बाढीपहिरो जस्ता प्राकृतिक प्रकोपका कारण असुली प्रभावित हुँदा बैंकहरूको औसत निष्क्रिय कर्जा (NPL) ४.८६ प्रतिशतबाट बढेर ५.६४ प्रतिशत पुगेको छ। एक वर्षको अवधिमा औसत निष्क्रिय कर्जा ०.७८ प्रतिशत बिन्दुले उकालो लाग्नु र केही बैंकहरूको निष्क्रिय कर्जा १४ प्रतिशतभन्दा माथि पुग्नुले ब्यालेन्स सिटमा दबाब बढेको संकेत गर्छ।
समग्रमा हेर्दा, अपरिष्कृत वित्तीय विवरणमा खुद नाफा उच्च देखिए पनि सुस्त कर्जा प्रवाहका कारण कोर बिजनेसबाट हुने आम्दानी कमजोर हुनु र निष्क्रिय कर्जाको ग्राफ उकालो लागिरहनु बैंकिङ क्षेत्रका लागि मुख्य जोखिमका रूपमा रहेका छन्। तसर्थ, आगामी दिनमा कागजी नाफालाई मात्र आधार मान्नुभन्दा पनि कर्जाको माग बढाएर मुख्य ब्याज आम्दानीलाई बलियो बनाउनु र निष्क्रिय कर्जा नियन्त्रण गर्नु बैंकहरूको प्रमुख चुनौती बनेको देखिन्छ।
